Để chăm sóc da được tốt, bạn cần biết thêm thông tin về cấu tạo và chức năng của 3 lớp da và các thành phần khác như tuyến bã, nang lông, tuyến mồ hôi,…

Da là lớp miễn dịch đầu tiên của cơ thể với môi trường bên ngoài, cũng là bộ phận thể hiện rõ rệt nhất tính thẩm mỹ của mỗi người. Vậy nên bảo vệ da là một trong những cách để bạn bảo vệ sức khỏe và sắc đẹp của mình.

thanh-phan-cua-da
Để chăm sóc da tốt, trước hết, bạn phải hiểu về da.

Vai trò của da

Da là một tổ chức rộng khoảng 2,2m2 và chiếm 1/6 khối lượng cơ thể. Ba lớp thượng, trung và hạ bì của da kết hợp chặt chẽ với nhau thành một khối, bao phủ cơ thể. Một số thành phần khác trên da liên quan đến mụn trứng cá còn có nang và lông/tóc, tuyến mồ hôi, tuyến bã nhờn, hệ thống thần kinh, mạch máu. Da có tính co giãn, tính tạo hình (giữ dáng sau cử động) và tính nhờn (mềm mại, mát).

Da có chức năng hô hấp. Sự hô hấp của da chỉ chiếm khoảng 1/7 tổng số hô hấp chung của cơ thể, song nếu không có sự hô hấp này (như bôi sơn bít kín toàn bộ bề mặt da) thì chúng ta sẽ chết.

Thành phần của da và chức năng cụ thể

thanh-phan-cua-da
Da của chúng ta gồm 3 lớp chính là: Thượng bì; Trung bì; Hạ bì.

Các thành phần của da ở lớp thượng bì: 

Thượng bì là các mô liên kết ưa nước gồm các nguyên bào sợi có chức năng tổng hợp duy trì các thành phần ngoại bào, tạo ra “bộ khung” cho da. Lớp bên trong của thượng bì là các tế bào mầm. Lớp ngoài cùng của thượng bì là các tế bào đã chết hay sừng hóa. Các tế bào này gắn kết với nhau bởi các lipid biểu bì. Những lipid này cộng với nước tạo thành màng hydrolipid phủ một lớp mỏng trên thượng bì, tạo nên hàng rào bảo vệ và giữ độ ẩm cho da. Khi màng hydrolipid bị mất đi, da trở nên khô, sần sùi.

Lớp thượng bì còn gồm các tế bào chứa hắc tố, sinh ra melanin chống lại tia cực tím nắng, và tế bào langerhan tham gia vào hệ miễn dịch.

Trên thượng bì có các acid lactic, đặc biệt là acid béo, nước (do tuyến mồ hôi từ hạ bì đưa tới) tạo ra môi trường acid nhẹ (pH = 5,4 - 5,9). Đây là môi trường lý tưởng để các vi khuẩn tốt cho da phát triển, các vi khuẩn có hại cho da bị ức chế, tiêu diệt. Môi trường này giúp cho quá trình hình thành lipid biểu bì sinh ra các enzym kiểm soát sự tróc vảy, làm lành và phục hồi sự tổn thương.

Lớp biểu bì có ba chức năng chính:

  • Bảo vệ cơ thể chống lại các tác nhân gây hại từ bên ngoài kể cả vi khuẩn xâm nhập.
  • Tổng hợp vitamin D dưới tác dụng của tia tử ngoại trong ánh nắng.
  • Quyết định màu sắc da (do hắc tố melanin), ngăn không cho tia cực tím xâm nhập sâu vào bên trong da.

Các thành phần của da ở lớp trung bì

Lớp trung bì dày 0,7 - 7mm, gấp 15-40 lần biểu bì và nằm ngay dưới lớp biểu bì. Đây là một tổ chức liên kết có nhiệm vụ nâng đỡ, nuôi dưỡng da. Đây là vùng có chứa dây thần kinh, mạch máu, mạch bạch huyết, nang lông, cơ dựng lông, tuyến bã nhờn, tuyến mồ hôi. Tế bào đặc trưng của trung bì là nguyên bào sợi. Chất tạo keo collagen elastin là thành phần chủ yếu, chiếm 70% khối lượng của lớp trung bì, có vai trò định hình cấu trúc da, tạo ra tính đàn hồi săn chắc của da. Tuổi càng lớn thì sự sản sinh collagen, sợi đàn hồi và chức năng gắn kết với các phân tử nước của chúng sẽ bị giảm sút làm cho làn da thiếu săn chắc, xuất hiện các nếp nhăn.

Theo đó, lớp trung bì có các chức năng chính:

  • Nuôi biểu bì.
  • Là cơ quan bài tiết mồ hôi, chất nhờn, đào thải cặn bã, chất độc (qua các tuyến, qua hệ mao mạch).
  • Là cơ quan điều chỉnh thân nhiệt (qua tiết mồ hôi, co giãn lưới mao mạch).
  • Là nơi nhận, đáp ứng các tín hiệu cảm giác.
  • Đảm bảo tính đàn hồi, mềm dẻo, phục hồi lại hình thể da (sau cử động), giữ cho da không bị biến dạng méo mó, nhăn nhúm.
  • Hấp thu các chất (trong đó có thuốc) qua tuyến bã nhờn và chân lông. Làm lành, tái tạo lại da bị thương tổn. Làm hàng rào miễn dịch sinh học, tạo ra một số enzym và các chất đáp ứng viêm, dị ứng.

Các thành phần của da ở lớp hạ bì

Lớp hạ bì có độ dày khác nhau, tùy thuộc vào lớp tế bào mỡ ở mỗi người. Đây là lớp phía trong cùng của da, gồm các tế bào mỡ và mô liên kết, giúp các tế bào mỡ gắn kết với nhau. Hạ bì đóng vai trò là lớp đệm phân cách da với các phần bên trong của cơ thể. Nơi đây cũng là nơi dự trữ, sản sinh năng lượng. Một số vị trí đặc biệt của da không có hạ bì như: cánh mũi, viền đỏ môi, nền móng chân móng tay, vành tai... hoặc có nhiều hạ bì như ở vùng bụng, mông (nhất là nữ).

Chức năng các thành phần của da

thanh-phan-da
Da có nhiều thành phần liên kết chặt chẽ với nhau trong 3 lớp da.

Tuyến mồ hôi

Trung bình mỗi người có khoảng 2-3 triệu tuyến mồ hôi. Nằm trong lớp trung bì, được tạo thành từ ống cuộn.

Có hai loại tuyến mồ hôi gồm: tuyến ngoại tiết và tuyến rụng đầu. Tuyến ngoại tiết phân bố hầu như khắp da nhưng tập trung nhiều ở hai bàn tay, bàn chân, nách, háng, trán. Chúng chịu sự kiểm soát của nhiệt độ, tâm lý. Tuyến rụng đầu có kích thước lớn hơn, có các ống dẫn đổ vào nang lông, được kiểm soát bởi nhiệt độ và dây thần kinh giao cảm.

Tuyến mồ hôi hoạt động mạnh ở tuổi dậy thì, tiết ra loại mồ hôi không có mùi nhưng vì mồ hôi này có nhiều protein, khi bị tác động của vi khuẩn, bị phân hủy tạo ra mùi đặc trưng.

Tuyến mồ hôi có hai chức năng là giúp điều hòa thân nhiệt (100 ml mồ hôi trên da bốc hơi sẽ làm giảm thân nhiệt xuống khoảng 1°C), bài tiết chất cặn bã khỏi cơ thể.

Tuyến bã nhờn

Mỗi người có khoảng hai triệu tuyến bã nhờn. Chúng thường nằm cạnh nang lông và đổ chất bã nhờn vào nang lông để chất này theo lỗ chân lông ra mặt ngoài da. Tuyến bã nhờn có gốc từ tế bào thượng bì, có liên quan chặt chẽ với nang lông, đặc biệt ở các vùng da đầu, ngực, mặt, lưng. Hoạt động mạnh ở tuổi trưởng thành.

Chức năng của tuyến bã nhờn gồm: Tiết ra chất bã nhờn (chất dầu) giữ cho da khỏi mất nước, ẩm, mềm mại; Duy trì tính thấm của hàng rào biểu bì; Phát tín hiệu nội tiết của da; Vận chuyển chất chống oxy hóa lên bề mặt da; Góp phần bảo vệ da trước tia cực tím…

thanh-phan-cua-da
Mỗi người có khoảng hai triệu tuyến bã nhờn.

Lông và tóc

Phần lông/tóc nhô ra khỏi mặt da gọi là thân lông/tóc. Phần nằm sâu trong da cho tới lớp trung bì gọi là chân lông. Bao bọc quanh chân lông có một tổ chức liên kết tạo thành một nang gọi là nang lông/tóc.

Các nang lông/tóc tập trung nhiều nhất trên da đầu và mặt. Nang lông/tóc xuất phát từ lớp trung bì. Mỗi nang lông/tóc được lót bởi các tế bào mầm sản xuất ra tế bào chết (tế bào sừng hóa), tế bào sản xuất ra hắc tố. Mỗi sợi tóc/lông bao gồm một lớp vỏ sừng bên ngoài và tủy bên trong. Có cơ dựng lông/tóc. Khi sợ hãi, lạnh, xúc động có hiện tượng dựng lông/tóc thẳng đứng lên, tạo ra hiện tượng nổi da gà.

Các mạch máu, hệ thần kinh:

Hệ thống các mạch máu và hệ thần kinh xuất hiện chằng chịt khắp da. Máu đem chất dinh dưỡng oxy đến nuôi và duy trì các hoạt động da. Hệ thần kinh giúp da nhận các tín hiệu cảm giác, phản ứng với môi trường chung quanh.

Các thành phần của da đều có liên kết, hỗ trợ lẫn nhau. Nếu một trong các thành phần da bị tổn thương cũng sẽ kéo những thành phần khác và cả lớp da bị ảnh hưởng. Vì vậy, hãy chăm sóc tốt cho da từ bên trong để làn da của bạn luôn khỏe mạnh!

Bài liên quan
Cấu trúc của da như thế nào?
01-01-2017

Làn da của chúng ta có cấu trúc chặt chẽ với 3 lớp chính là lớp biểu bì, trung bì và hạ bì. Ở mỗi lớp lại bao gồm những tế bào khác nhau với tác dụng cũng khác nhau.

Cách chăm sóc hiệu quả cho từng loại da
01-01-2017

Mỗi loại da khác nhau sẽ có cách chăm sóc khác nhau. Dưới đây là một vài chia sẻ về các loại da và cách chăm sóc phù hợp để bạn tham khảo.